PCOS (Polikistik Over Sendromu) ile Diyabet Arasındaki Bağlantı

PCOS tanısı alan her kadın, diyabet riski açısından düzenli olarak değerlendirilmeli ve kişiye özel bir tedavi planı oluşturulmalıdır.

5 Mart 2025 Çarşamba
Dr.Gülşah Tanas Sarıkaş

PCOS, üreme çağındaki kadınlarda sık görülen hormonal bir bozukluktur. Diyabetle olan bağlantısı, özellikle insülin direnci ve obezite üzerinden şekillenir. 

1. İnsülin Direnci: En önemli nedenlerin başında gelir.

- PCOS ve İnsülin Direnci: PCOS'lu kadınların % 50-70'inde insülin direnci görülür. İnsülin direnci, hücrelerin insülini etkili kullanamaması ve kan şekerinin yükselmesine yol açar.

- Mekanizma:  

  - Yüksek insülin seviyeleri, yumurtalıklarda androjen üretimini artırır. Bu, PCOS semptomlarını (kıllanma, akne, adet düzensizliği) şiddetlendirir.  

  - Zamanla pankreas aşırı çalışmaktan yorulur ve tip 2 diyabet gelişebilir.

2. Obezitenin Rolü

- PCOS ve Kilo İlişkisi: PCOS'lu kadınların % 40-80'i obezite ile mücadele eder. Obezite, insülin direncini artırarak hem PCOS'u hem de diyabet riskini kötüleştirir.  

- Yağ Dokusu ve İnflamasyon: Karın bölgesindeki yağ dokusu, inflamatuar sitokinler salgılayarak insülin direncini tetikler.

3. Diyabet Riskinde Artış

- PCOS'lu kadınlarda tip 2 diyabet riski 4-7 kat daha yüksektir.  

- Prediyabet (gizli şeker) sıklığı da artar, özellikle obezite veya ailede diyabet öyküsü varsa.  

- Risk, menopoz sonrası daha da yükselir.

4. Yönetim ve Önleme Stratejileri

- Yaşam Tarzı Değişiklikleri:

  - Diyet: Düşük glisemik indeksli beslenme, şeker ve işlenmiş gıdalardan kaçınma.,İntermittent fasting(aralıklı oruç)

  - Egzersiz: Haftada 150 dakika orta şiddette aktivite (yürüyüş, yüzme) insülin direncini azaltır  

  - Kilo Yönetimi: %5-10 kilo kaybı bile semptomları ve diyabet riskini azaltır.

- İlaç Tedavileri:  

  - Metformin: İnsülin direncini azaltır, adet düzenini iyileştirir.  

  - GLP-1 Agonistleri: Obez PCOS'lu kadınlarda kilo kaybı ve kan şekeri kontrolüne yardımcı olur.

- Düzenli Tarama:  

  - PCOS'lu kadınlara yıllık açlık kan şekeri veya HbA1c testi önerilir.  

  - Oral glukoz tolerans testi (OGTT) ile erken diyabet tespiti yapılabilir.

5. Hormonal Etkileşimler

- Androjenler ve İnsülin: Yüksek androjen seviyeleri, insülin direncini kötüleştirir. Doğum kontrol hapları androjenleri düşürerek dolaylı yoldan fayda sağlayabilir.  

- Adiponetin:PCOS'lu kadınlarda düşük olan bu hormon (yağ dokusundan salınır), insülin duyarlılığını artırır. Kilo kaybı ile adiponektin seviyeleri yükselir.

Bu sitedeki hiçbir içerik, tarihe bakılmaksızın, doktorunuzdan veya diğer yetkili bir klinisyenden alacağınız doğrudan tıbbi tavsiyenin yerine kullanılmamalıdır.